“I am not a lone voice, I am many”, zo klinkt het in een van de video’s van Anouk De Clercq die dit najaar in Cc Strombeek worden getoond. Die meerstemmigheid is precies wat de kunstenares in haar werk betracht. In haar video-installaties, die gekenmerkt worden door empathie en intimiteit, verbindt ze film, muziek en architectuur. Want hokjes, daar houdt ze niet van. Liever zoekt Anouk tussenruimten op en stelt ze zich open voor meer dan één kunstvorm. Wij spraken de kunstenares over haar nieuwe solotentoonstelling en werden besmet door haar enthousiasme en gretige nieuwsgierigheid.


Een van de werken uit jouw solotentoonstelling heet ‘One’. Je omschrijft het als een protestlied voor de 21ste eeuw. Wat zijn de thema’s waartegen jij rebelleert?
“Ik ben niet graag tegen iets, ik ben vooral graag vóór iets. Het onderliggende idee voor ‘One’ is om een einde te maken aan het binaire denken. Het verschil tussen man en vrouw, tussen oud en jong, tussen blank en zwart. Het gaat over het loslaten van dat hokjesdenken en het centraal stellen van de groep en wat we met elkaar delen. Het is een droom, maar het komt ook voort uit kwaadheid, want waar ik wél tegen ben, is een twintigste-eeuws koloniaal en paternalistisch denken. Ik denk dat het tijd is voor iets nieuws en om actie te ondernemen. Voor mij betekent feminisme niet alleen vechten voor de rechten van de vrouw, maar ook voor anderen die geen stem hebben, zoals de LGBTQ-gemeenschap, minderbedeelden enzovoort.”

 

Zowel voor ‘One’ als voor je tweede werk ‘Helga Humming’ werkte je samen met elektronische muziekartiest Vessel en performancekunstenaar Helga Davis. Hoe was die samenwerking?
“‘Helga Humming’ is het eerste werk dat we samen maakten. Ik nodigde eerst Vessel uit, hij is een vriend en ik apprecieer zijn muziek en intensiteit enorm. Helga Davis zag ik tijdens een performance in Berlijn. Ik was op dat moment op zoek naar een sterke vrouw met veel uitstraling. Er was geroezemoes in de concertzaal en toen kwam zij op. Ze deed dat op zo’n onwaarschijnlijk charismatische manier dat het muisstil werd in de zaal. En toen dacht ik: “She’s my woman!” Die samenwerking met ons drieën bleek zo fijn en liefdevol dat we zin hadden om het opnieuw te doen.”


In de video ‘Helga Humming’ gebeurt er niet bijzonder veel en toch weer wel, alleen al door de aanblik van Helga Davis, de prachtige beelden en de soundtrack. Staat verhalen vertellen gelijk aan schrappen?
“Ja, absoluut. Zo werk ik toch. Ik begin altijd met heel erg veel: door te lezen, te schrijven, te corresponderen. Daarna probeer ik naar de kern van mijn intentie te gaan om tot iets bezields te komen. Iets dat anderen hopelijk kan raken. Daarvoor heb je niet noodzakelijk veel anekdotiek nodig. Op die manier kan het werk op verschillende manieren binnenkomen. Het is een evenwichtsoefening, net als koken. Een beetje te veel zout is ook niet goed, toch?”

 

“Ik vind dat ontroerend: het idee van het allerkleinste tegenover het allergrootste.”

 

Je video’s bevinden zich vaak tussen tegenstellingen. Wat biedt die ruimte jou?
“Bijna al mijn werken zijn zwart-wit. Ik houd puur esthetisch van dat contrast en van de metafysische energie die daar uit voortkomt. Een andere oppositie die in mijn werk zit, is de ontmoeting tussen het hele grote en het hele kleine. In ‘One’ zegt Helga Davis: “I am not a lone voice, I am many.” Het individu vermenigvuldigt zich en wordt een groep. Ik put daar persoonlijk ontroering uit: het idee van iets heel kleins, zoals een atoom, tegenover het allergrootste, de kosmos.”

 

Je werk werd al tentoongesteld in onder andere Tate Modern en Centre Pompidou. Wat is de charme van een cultuurcentrum als tentoonstellingsruimte?
“Eén van de eerste tentoonstellingen die ik deed, was in Strombeek-Bever op uitnodiging van Luk Lambrecht (programmator beeldende kunst Cc Strombeek). Hij was één van de eersten die potentieel zag in mijn werk. Ik ben daar zeer blij en erkentelijk voor, dus vind ik het fijn om na al die jaren terug te keren met een nieuwe tentoonstelling. Toen ik hoorde dat de tentoonstelling zou plaatsvinden in het jaar van de vrouw, leek dit mij de juiste context om ‘Helga Humming’ en ‘One’ te presenteren. Ook om in conversatie te gaan met Saskia De Coster, wiens werk ik inspirerend vind.”

 

Je speelde muziek, wilde schrijfster worden, maar ging film studeren. Ondertussen laat je je als videokunstenaar inspireren door vele kunstvormen en samenwerkingen. Bestaat er één kunstvorm waarvan je denkt: daar blijf ik liever af?
“Nee, eigenlijk niet (lacht). Ik ben totaal wild van alle kunsten. En ik houd vooral van de ontmoeting en dialoog tussen verschillende werelden. Daarom ben ik met muziek gestopt, ging ik film studeren en maakte ik werk voor zowel theater- als concertzalen. Het is niet zo dat ik geforceerd alles wil uitproberen, het is gewoon een nieuwsgierigheid om de grenzen af te tasten van mijn medium en de raakvlakken op te zoeken met andere kunsten.”

 

“Ik creëer een zwevende wereld waar mensen in en uit kunnen glijden.”

 

Toch koos je voor videoinstallaties. Niet de meest evidente kunstvorm. Wat spreekt je daar zo in aan?
“Ik houd van deze kunstvorm, omdat je naast beeld en klank ook een architecturale dimensie hebt. Bij een langspeelfilm in een cinemazaal is er een duidelijk begin en na het einde gaat iedereen naar huis. Bij een video-installatie daarentegen stappen mensen binnen en buiten. Het is boeiend om op die manier een werk te maken. Als een soort van zwevende wereld waar mensen in en uit kunnen glijden. Ik houd van die spanning tussen iets dat je maakt in tijd, de film, en het oneindige van de ruimtelijkheid.”

 

Je eerste ervaring met kunst was als klein meisje achter de piano. Heeft kunst maken na al die jaren nog datzelfde instinctieve?
“Dat kinderlijk enthousiasme heeft het zeker nog. Ik geniet echt van het maken van een werk. Al brengt het ook een enorme stress met zich mee. Want ik wil natuurlijk dat het goed is en goed gevonden wordt. Maar dat enthousiasme en die eindeloze nieuwsgierigheid, die zijn er nog steeds. Gelukkig maar. Ik put ook een gigantisch plezier uit de samenwerking met anderen. Want elk werk ontstaat door de hulp van anderen. Aan elk kunstwerk is een generiek verbonden.”

 

De tentoonstelling Here It Comes, The Future van Anouk De Clercq loopt van 2 oktober 2020 t.e.m. 10 december 2020 in de exporuimte van Cultuurcentrum Strombeek. Je kan de expo gratis bezoeken, reserveren is wel verplicht.