Theatermaakster Dounia Mahammed studeerde in 2015 af aan het KASK met de voorstelling 'Salut Copain', een monoloog over de zoektocht naar de verbinding tussen mensen onderling en hun omgeving. Het eerste werk dat ze volledig alleen maakte, als schrijver én speler. “Doordat ik alleen werkte, kon ik mijn zoektocht nogal uitpuren en in de diepte op iets doorwerken”, vertelt Dounia, die er toch zeker een paar maanden over gedaan heeft om dit te schrijven.


Dounia: “Ik werk heel intuïtief en organisch en heb dus geen afgelijnd plan van wat ik wil bereiken. Het groeit en ontwikkelt zichzelf.” Tijdens het schrijven las Dounia veel werken van schrijvers die haar inspireerden. “Vormelijk zijn er elementen uit de teksten van de Russische schrijver Daniil Charms in mijn voorstelling geslopen”, zegt Dounia lachend. “Zijn werk is absurd en lijkt vol met omwegen, maar daardoor wordt het vreemd genoeg juist concreet. Ik kan door de dingen op een andere manier te formuleren, te herformuleren en door te verschuiven van betekenissen, dichter komen bij de kern van wat ik eigenlijk wil zeggen.”

Daarnaast las Dounia 'In het land der laatste dingen' van de Amerikaanse schrijver Paul Auster en werd daardoor weer op een heel ander vlak geïnspireerd. “In het boek komt een beschrijving voor van een plek die uit elkaar valt. Mensen die stilletjes aan verdwijnen”, zegt Dounia. “Er is een moment waarop mijn voorstelling kantelt en overgaat in een beschrijving van een uit elkaar vallende gemeenschap, een wereld met een sfeer die we in dat boek terugvinden.”


Leven als kluizenaar

Ook een stukje Jozef van den Berg, een Nederlandse toneelschrijver die tegenwoordig als kluizenaar leeft, is in de voorstelling aanwezig. “Mensen kunnen hem opzoeken voor spirituele of persoonlijke gesprekken of gewoon om te praten”, vertelt ze. “De evolutie die hij doormaakt van theatermaker naar zo iemand... dat vind ik heel fascinerend. En heel relevant ook.” In de voorstelling neemt ze een citaat uit een boek van Jozef over: 'Er is één ding op de wereld dat u nooit mag vergeten. Wanneer u alles vergeet behalve dat ene, dan hoeft u zich nergens zorgen over te maken. Maar wanneer u alles doet en niks vergeet, maar u vergeet dat ene, dan heeft u eigenlijk niks gedaan'. Het is iets wat haar in de voorstelling bezig houdt: “Dat 'ene' kan iedereen voor zichzelf invullen. Het is iets heel vaags en kan vanalles zijn, maar toch begrijp je het. Het is het enige stukje tekst dat ik letterlijk overneem. Datzelfde stukje werd ook door Jozef ooit overgenomen uit een andere bron. Ik vind het fijn dat die enkele zinnen op die manier doorgegeven worden.”


In dialoog met het publiek

'Salut Copain' is dus een monoloog, maar wil eigenlijk een dialoog aangaan met het publiek. “Iedere voorstelling is een poging tot dialoog, zonder dat het publiek moet participeren”, zegt Dounia. “Zonder taal te gebruiken, kan een publiek veel teruggeven. Ik stel mij bij het spelen kwetsbaar op en spreek de mensen heel rechtstreeks en open aan, soms ook over fragiele onderwerpen. Af en toe deel je op die manier dingen die bij het publiek ook sterk leven. Je krijgt een wisselwerking die heel mooi en waardevol is.”

 

 “Ik speelde ondertussen ook al in een leegstaand zwembad, een ondergrondse fietsenstalling, buiten onder een plataan en in een oude kapel”


Dat men spreekt van een intieme voorstelling, komt voort uit het feit dat de voorstelling erg sober is. “Er is geen lichtwissel, geen versterkt geluid, geen decor en de theatercontext is niet zo sterk aanwezig”, zegt Dounia. “Het is gewoon een ruimte waarin wij aanwezig zijn, het publiek en ik.” Dounia komt fysiek ook wel dicht bij het publiek, want ze speelt niet op een podium. “Ik speel altijd op een vlakke vloer, tot een meter van de eerste rij”, vertelt ze enthousiast. “Als ik speel heb ik altijd iedereen in de zaal gezien, omdat ik de mensen rechtstreeks aanspreek. We zorgen ook altijd dat het publiek niet helemaal in het donker zit.” Het feit dat de voorstelling enkel bestaat uit Dounia zelf, zorgt ervoor dat ze van niets of niemand afhankelijk is en dat de voorstelling dus ook erg flexibel is. “Ik kan het overal gaan spelen”, lacht Dounia. “Niet alleen in elk theater, maar ik speelde ondertussen ook al in een leegstaand zwembad, een ondergrondse fietsenstalling, buiten onder een plataan en in een oude kapel.”


 “Het is niet altijd ik die beslis waar mijn vragen rond blijven cirkelen. Soms gaan die vragen en gedachten bepalen wat ik bevraag en denk”


Piekeren, denken en vragen

Het personage dat Dounia speelt, ligt heel dicht bij zichzelf. “Toch duik ik in een vertelling, waardoor ik wel los kom van mij als persoon”, legt ze uit. “De vertelling wekt een bepaalde toestand op die wordt uitvergroot door de constructie van de tekst. Dat is een element die in de voorstelling sterk naar voren komt: Piekeren, denken en vragen. Het feit dat je je gedachten soms niet meer kunt volgen, dat die met je gaan lopen. Het is niet altijd ik die beslis waar mijn vragen rond blijven cirkelen. Soms gaan die vragen en gedachten bepalen wat ik bevraag en denk. Vandaar de ondertitel: Ik denk vragen te stellen, maar de vragen stellen mij.”